پژوهشکده سرمایه انسانی دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران مدیریت هوشمند سرمایه انسانی 3060-6950 3 8 2026 05 22 The Impact of Big Data Analytics Capability on Innovation Ambidexterity and Competitive Advantage: Evidence from Knowledge-Based Companies تأثیر قابلیت تحلیل کلان‌داده بر دوسوتوانی نوآوری و مزیت رقابتی: شواهدی از شرکت‌های دانش‌بنیان 31 1 247783 10.22034/imhr.2026.579362.1080 FA صدیقه خورشید دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0001-6263-9166 Journal Article 2026 04 23 <strong>Background and Objective:</strong> In the knowledge-based economy, organizations rely on knowledge to achieve competitive advantage. Big data analytics capability (BDAC) provides valuable insights from complex datasets, while innovation ambidexterity supports the simultaneous pursuit of exploratory and exploitative innovations. This study aims to investigate the impact of BDAC on innovation ambidexterity and competitive advantage in knowledge-based firms, with a particular focus on the mediating role of innovation ambidexterity.<br><strong>Methodology:</strong> This study employed a quantitative, descriptive-correlational research design. Data were collected through a questionnaire administered to a sample of 360 knowledge-based firms located in Tehran Province. A systematic random sampling technique was used based on a sampling frame and calculated sampling interval. Structural equation modeling was applied to analyze the data and test the proposed hypotheses.<br><strong>Findings:</strong> The results revealed that BDAC has a significant positive effect on both innovation ambidexterity and competitive advantage in knowledge-based firms. Innovation ambidexterity also exerts a significant positive influence on competitive advantage. Furthermore, innovation ambidexterity partially mediates the relationship between BDAC and competitive advantage.<br><strong>Conclusion:</strong> BDAC is a key driver of competitive advantage in knowledge-based firms, exerting both direct and indirect effects through the enhancement of innovation ambidexterity. The partial mediating role of innovation ambidexterity suggests that competitive advantage stems from the combined effect of data-driven analytical potential and the innovative exploitation of organizational knowledge. Therefore, managers should integrate investments in big data analytics infrastructures with the simultaneous development of exploratory and exploitative innovations strategies to identify new opportunities, improve products, and strengthen competitive advantage. <strong><span lang="FA">پیش زمینه و هدف</span></strong><strong><span dir="LTR">:</span></strong><strong> </strong><span lang="FA">در اقتصاد دانش‌بنیان، سازمان‌ها برای دستیابی به مزیت رقابتی به دانش اتکا دارند. قابلیت تحلیل کلان‌داده‌ بینش‌های ارزشمندی از داده‌های پیچیده را فراهم می‌کند، و دوسوتوانی نوآوری</span> <span lang="FA">از پیگیری همزمان نوآوری‌های اکتشافی و بهره‌بردارانه حمایت می‌کند. هدف این پژوهش واکاوی تأثیر قابلیت تحلیل کلان‌داده‌ بر دوسوتوانی نوآوری و مزیت رقابتی</span> <span lang="FA">در شرکت‌های دانش‌بنیان، با تمرکز بر میانجی</span> <span lang="FA">گری دوسوتوانی نوآوری است. </span><br><strong><span lang="FA">روش‌شناسی</span></strong><strong><span dir="LTR">:</span></strong><strong> </strong><span lang="FA">این پژوهش با رویکردی کمی و به شیوه توصیفی- همبستگی انجام گردید. داده‌ها از طریق پرسشنامه از نمونه ای متشکل از360 شرکت دانش‌بنیان </span><span lang="FA">استان تهران </span><span lang="FA">جمع آوری شد. با تهیه چارچوب نمونه گیری و محاسبه فاصله نمونه گیری از شیوه نمونه‌گیری تصادفی نظام مند برای انتخاب نمونه ها استفاده شد. برای تحلیل داده ها از مدلسازی معادلات ساختاری استفاده گردید. </span><br><strong><span lang="FA">یافته‌ها</span></strong><strong><span dir="LTR">:</span></strong><strong> </strong><span lang="FA">قابلیت تحلیل کلان‌داده تأثیر معناداری بر دوسوتوانی نوآوری و مزیت رقابتی شرکت های دانش بنیان دارد. دوسوتوانی نوآوری تأثیر معناداری بر مزیت رقابتی این شرکت ها دارد. دوسوتوانی نوآوری بین قابلیت تحلیل کلان داده و مزیت رقابتی بطور جزیی میانجی</span> <span lang="FA">گری می کند.</span><br><strong><span dir="RTL" lang="AR-SA">نتیجه‌گیری</span></strong><strong>:</strong><strong> </strong><span dir="RTL" lang="AR-SA">قابلیت تحلیل کلان‌داده یکی از محرک‌های کلیدی مزیت رقابتی در شرکت‌های دانش‌بنیان است که علاوه بر اثر مستقیم، از طریق تقویت دوسوتوانی نوآوری بر آن تأثیر می‌گذارد. میانجی‌گری جزئی دوسوتوانی نوآوری نشان می دهد که مزیت رقابتی برآیند هم‌زمانِ پتانسیل تحلیلی داده‌ها و بهره‌برداری نوآورانه از آن‌هاست</span>.<span dir="RTL"> <span lang="AR-SA">مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان باید سرمایه‌گذاری در زیرساختارهای تحلیل کلان‌داده را با توسعه هم‌زمان نوآوری های اکتشافی و بهره‌بردارانه تلفیق کنند تا بتوانند فرصت‌های جدید شناسایی کرده، محصولات خود بهبود دهند و مزیت رقابتی ایجاد کنند.</span></span> https://www.imhr.ir/article_247783_84d2b4e3a496416bfe89624e9d7e4011.pdf