مدیریت هوشمند سرمایه انسانی

مدیریت هوشمند سرمایه انسانی

نقش میانجی استعداد در پیوند رفتارهای آینده‌نگر و سرمایه شغلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهنوش جووری 1
یلدا مرادی 2
1 نویسنده مسئول، استادیار، گروه مدیریت دولتی و خط‌مشی‌گذاری عمومی، دانشکده مدیریت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، ، گروه مدیریت دولتی و خط‌مشی گذاری عمومی، دانشکده مدیریت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/imhr.2026.557351.1045
چکیده
هدف: این پژوهش به بررسی مکانیسم‌های علی میان رفتارهای شغلی آینده‌نگر و سرمایه شغلی می‌پردازد و به‌طور مشخص، نقش میانجی مدیریت استعداد را در سازمان حفاظت محیط‌زیست استان تهران مورد واکاوی قرار می‌دهد.
روش‌شناسی: با بهره‌گیری از طرح کاربردی، پیمایشی-توصیفی و با رویکرد علّّی-توضیحی، داده‌ها از ۲۴۲ کارمند به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده گردآوری شد. در این تحقیق از ابزارهای استاندارد برای سنجش رفتارهای شغلی آینده‌نگر، مدیریت استعداد و سرمایه شغلی استفاده شد. ویژگی‌های روان‌سنجی ابزارها از طریق آلفای کرونباخ، روایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج‌شده تائید گردید. تحلیل داده‌ها نیز با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری توسط نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که رفتارهای شغلی آینده‌نگر تأثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر سرمایه شغلی دارند. علاوه بر این، مدیریت استعداد نقش میانجی معناداری را در رابطه میان رفتارهای شغلی آینده‌نگر و سرمایه شغلی ایفا می‌کند. این یافته‌ها حاکی از آن است که رفتارهای پیشگیرانه فردی، هنگامی‌که توسط فرآیندهای ساختاریافته مدیریت استعداد تسهیل شوند، به‌طور مؤثری به سرمایه شغلی تبدیل می‌شوند.
نتیجه‌گیری: مدیریت استعداد به‌عنوان یک پیوندگاه استراتژیک عمل می‌کند که رفتارهای شغلی پیشگیرانه کارکنان را به پیامدهای ملموس شغلی تبدیل می‌نماید. سازمان‌ها برای تقویت سرمایه شغلی و رشد پایدار، باید شیوه‌های مدیریت استعداد کارآمد را در چارچوب‌های توسعه منابع انسانی خود ادغام نمایند.
کلیدواژه‌ها
رفتارهای­ مسیرشغلی­-آینده‌نگر
مدیریت استعداد منابع انسانی
سرمایه مسیر شغلی
موضوعات
-        جووری، بهنوش. و جوان‌بخش، آزاده. (1403). پیشران‌های مؤثر در مسیر آموزش–یادگیری تا بهزیستی منابع انسانی. مدیریت هوشمند سرمایه انسانی، 1(3)، 57–90. https://doi.org/10.22034/imhr.2025.490954.1016
-        جووری، بهنوش. و قناعت‌گر خشت‌مسجدی، بهزاد. (1404). نقش تعهد سازمانی، درگیری شغلی، کار عاطفی و جو سازمانی منابع انسانی در تأمین کیفیت خدمات پروژه‌های نیروگاهی فناورمحور. مدیریت هوشمند سرمایه انسانی، 2(4)، 131–160. https://doi.org/10.22034/imhr.2025.539733.1034
-        سپهوند، رضا. و فعلی، راضیه. (1398). مدیریت مسیر شغلی سازمانی و مدیریت استعداد آینده‌محور: تحلیل نقش میانجی معماری دانش سازمانی. نشریه توسعه نیروی انسانی، 12(8)، 58–64. https://journal.iams.ir/article_314.html
-        ظهرابی، مهدی. و رئیس‌پور، علی. (1403). بررسی نقش مدیریت مسیر شغلی بر مدیریت استعداد و تسهیم دانش در سازمان‌های هوشمند. سومین کنفرانس بین‌المللی اقتصاد و مدیریت کسب‌وکار، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/2093295/
-        کفعمی لادانی، علی؛ کشته‌گر، عبدالعلی. و کیخا، عالمه. (1404). ارائه مدل هم‌سوسازی برنامه توسعه فردی با مسیر شغلی (کارراهه شغلی) بر اساس رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد. پژوهش‌های­مدیریت­عمومی،18(67)،102–115. https://doi.org/10.22111/jmr.2025.50310.6294
-        موسوی، سیدنجم‌الدین؛ سپهوند، رضا؛ شریعت‌نژاد، علی. و موسوی، سیده‌نسیم. (1399). شناسایی و تبیین رفتارهای مسیر شغلی آینده‌نگر در جهت بهبود قابلیت استخدام‌پذیری متقاضیان کار با استفاده از روش دلفی فازی. مشاوره شغلی و سازمانی، 12(45)، 44–53. https://www.sid.ir/paper/1036906/fa
-        موسوی، سیده‌نسیم؛ جعفری، محمد؛ شریعت‌نژاد، علی. و ولی‌نژاد، رضا. (1399). بررسی تأثیر مدیریت استعداد آینده‌محور بر موفقیت مسیر شغلی: تبیین نقش میانجی رفتارهای مسیر شغلی آینده‌نگر (مطالعه موردی: مشاغل پروژه‌ای نفت و گاز جنوب). نشریه مدیریت فردا، (63)، 11–25. https://www.magiran.com/p2214951
-        ویشلقی، مهدیه. و شریف زاده، فتاح. (1401). آینده‌نگری در توسعه مسیر شغلی و تحصیلات هوشمندانه: تحلیل نقش میانجی شخصیت آینده‌نگر (مورد مطالعه: یکی از سازمان‌های صنعتی­حوزه­دفاعی. آینده‌پژوهی­دفاعی129-109، (24)7.  10.22034/dfsr.2022.545039.1561       
 
-     Arbona, C., Fan, W., Phang, A., Olvera, N., & Dios, M. (2021). Intolerance of uncertainty, anxiety, and career indecision: A mediation model. Journal of Career Assessment, 29(4), 699–716. https://doi.org/10.1177/10690727211002564
-     Arif, D. (2024). Life goals and proactive career behaviors: The mediating role of visions about the future and the moderating role of intolerance of uncertainty. Current Psychology, 43, 72–84. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03236-2
-     Arslan, G., Yıldırım, M., Tanhan, A., Buluş, M., & Allen, K. A. (2021). Coronavirus stress, optimism-pessimism, psychological inflexibility, and psychological health: Psychometric properties of the coronavirus stress measure. International Journal of Mental Health and Addiction, 19(6), 2423–2439. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00337-6
-     Cheah, C. S., Cheong, S. Y., Tan, C. L., & Yeow, J. A. (2020). Determinants of proactive career behaviour among female workers: Proactive personality as a moderator. International Journal of Accounting, Finance and Business, 5(30), 64–79. https://doi.org/10.17556/erziefd.1576048
-     Chen, H., Fang, T., Liu, F., Pang, L., Wen, Y., Chen, S., & Gu, X. (2020). Career adaptability research: A literature review with scientific knowledge mapping in Web of Science. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17, 5986. https://doi.org/10.3390/ijerph17165986
-     Collings, D. G., Mellahi, K., & Cascio, W. F. (2019). Global talent management and performance in multinational enterprises: A multilevel perspective. Journal of Management, 45(2), 540–566. https://doi.org/10.1177/0149206318757018
-     Din, S.U.; Khan, M.A.; Farid, H.; Rodrigo, P. Proactive personality: A bibliographic review of research trends and publications. Personal. Individ. Differ. 2۰23, 2۰5, 112۰66. [CrossRef] . 1۰.1۰16/j.paid.2۰22.112۰66
-     Duberley, J & Cohen, L (2۰1۰). Gendering career capital: An investigation of scientific careers, Journal of Vocational Behavior,76, 178-197. DOI:1۰.1۰16/j.jvb.2۰۰9.۰9.۰۰5
-     Ginevra, M. C., Santilli, S., Di Maggio, I., Nota, L., & Soresi, S. (2020). Development and validation of visions about future in early adolescence. British Journal of Guidance & Counselling, 48(2), 155–167. https://doi.org/10.1080/03069885.2018.1550188
-     Huang, V., Yu, M., Carleton, R. N., & Beshai, S. (2019). Intolerance of uncertainty fuels depressive symptoms through rumination: Cross-sectional and longitudinal studies. PLoS One, 14(11), e0224865. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0224865
-     Jovari, B., & Ghanaatgar Khesht Masjedi, B. (2025). The role of organizational commitment, job involvement, emotional labor, and organizational climate of human resources in providing service quality in technology-based power plant projects. Intelligent Management of Human Capital, 2(4), 131–160. https://doi.org/10.22034/imhr.2025.539733.1034 [In Persian]
-     Jovari, B., & Javanbakhsh, A. (2025). Effective drivers on the path from education and learning to human resource well-being. Intelligent Management of Human Capital, 1(3), 57–90. https://doi.org/10.22034/imhr.2025.490954.1016 [In Persian]
-     Korkmaz, O. (2023). Visions about future: Hope, optimism, and pessimism as predictor of university students’ proactive career behavior. International Academic Social Resources Journal, 8(45), 1914–1922. https://doi.org/10.15390/EB.2019.8380
-     Korkmaz, O., Kırdok, O., Alkal, A., & Akca, M. Ş. (2020). Career engagement scale: Validity and reliability study of the measurement of proactive career behavior. International Social Sciences Studies Journal, 72(6), 4668–4677. https://doi.org/10.26449/sssj.2570
-     Lamb, M., & Sutherland, M. (2010). The components of career capital for knowledge workers in the global economy. The International Journal of Human Resource Management, 21(3), 295–312. https://doi.org/10.1080/09585190903546839
-     Lee, J. S. (2019). Effect of resilience on intolerance of uncertainty in nursing university students. Nursing Forum, 54(1), 53–59. https://doi.org/10.1111/nuf.12297
-     Ma, G., Zhu, X., Ma, B., & Lassleben, H. (2024). Employee proactive personality and career growth: The role of proactive behavior and leader proactive personality. Behavioral Sciences, 14, 256. https://doi.org/10.3390/bs14030256
-     Mello, R., Erro-Garcés, A., Dickmann, M., & Brewster, C. (2023). A potential paradigm shift in global mobility? The impact of the COVID-19 pandemic. International Business Review, 32(3), Article 102245. https://doi.org/10.1016/j.ibusrev.2023.102245
-     Mello, R., Suutari, V., & Kemppinen, S. (2025). Career capital development in global work: The roles of job scope, career adaptability, and gender dynamics. European Management Journal, 43(1), 1–15. https://doi.org/10.1016/j.emj.2025.04.001
-     Mousavi, S. N., Jafari, M., Shariatnejad, A., & Valinejad, R. (2019). Investigating the effect of future-oriented talent management on career path success; explaining the mediating role of career path behaviors future-oriented (Case study: Project jobs in oil and gas in the South). Journal of Tomorrow’s Management, (63), 11–25. https://www.magiran.com/p2214951 [In Persian]
-     Mousavi, S. N., Sepahvand, R., Shariatnejad, A., & Mousavi, S. N. (2019). Identifying and explaining future-oriented career path behaviors to improve the employability of job applicants using the fuzzy Delphi method. Journal of Career and Organizational Consulting, 12(45), 44–53. https://www.sid.ir/paper/1036906/fa [In Persian]
-     O’Reilly, A. M. (2007). The development and evaluation of a partial talent management competency model [Doctoral dissertation, University of Stellenbosch]. https://www.researchgate.net/publication/235945995
-     Paganini, A., Persson, M., & Mark, H. (2021). Influence of gender, dispositional optimism, and coping strategies on appearance-related distress among Swedish adults with cleft lip and palate. The Cleft Palate-Craniofacial Journal, 58(10), 1269–1279. https://doi.org/10.1177/10556656211025196
-     Pratama, M. F., Mastuti, E., & Yoenanto, N. H. (2024). The impact of future orientation and social support on career adaptability. Jurnal Psikologi Ulayat, 11(1), 1–15. https://doi.org/10.24854/jpu1006
-     Sephvand, R., & Fali, R. (2019). Organizational career path management and future-oriented talent management: Analyzing the mediating role of organizational knowledge architecture. Journal of Human Resource Development, 12(8), 58–64. https://journal.iams.ir/article_314.html [In Persian]
-     Sonnentag, S. (2017). Career proactivity. In S. K. Parker & U. K. Bindl (Eds.), Proactivity at work (pp. 49–76). Routledge. https://doi.org/10.1111/apps.12442
-     Smale, A., Bagdadli, S., Cotton, R., & Russo, S, (2۰18). Proactive career behaviors and subjective career success: The moderating role of national culture, Journal of Organizational Behavior, 21(4):1-1. https://doi.org/1۰.1۰۰2/job.2316
-     Taber, B., & Blankemeyer, M. (2015). Future work self and career adaptability in the prediction of proactive career behaviors. Journal of Vocational Behavior, 86, 20–27. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2014.10.005
-     Tanovic, E., Gee, D. G., & Joormann, J. (2018). Intolerance of uncertainty: Neural and psychophysiological correlates of the perception of uncertainty as threatening. Clinical Psychology Review, 60, 87–99. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2018.01.001
-     Vishlaghi, M., & Sharifzadeh, F. (2022). Future-oriented in career development and smart education: Analysis of the mediating role of future-oriented personality (Case study: one of the defense industry organizations). Quarterly Journal of Public Management, 5(12), 22–36. https://www.sid.ir/paper/11719/fa [In Persian]
-     Wang, X., Liu, S., & Feng, W. (2022). How leader humor stimulates subordinate boundary-spanning behavior: social information processing theory perspective. Frontiers in Psychology, 13, Article 956387. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.956387
-     Zahrabi, M., & Raispour, A. (2014). Investigating the role of career path management on talent management and knowledge sharing in intelligent organizations . Third International Conference on Economics and Business Management, Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/2093295/ [In Persian]