مدیریت هوشمند سرمایه انسانی

مدیریت هوشمند سرمایه انسانی

شناسایی و سطح بندی ابعاد مدل سرمایه فکری هوشمند (مورد مطالعه: دانشگاه های علوم پزشکی منطقه یک)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه سهرابی 1
روح اله سمیعی 2
علیرضا مزیدی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران
2 دانشیار، گروه مدیریت ، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران
3 دکترای تخصصی، گروه مدیریت ، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران
10.22034/imhr.2026.565395.1051
چکیده
زمینه و هدف: در چشم‌انداز معاصر توسعه اقتصادی و موفقیت سازمانی، مفهوم سرمایه فکری هوشمند به‌عنوان یک عامل تعیینکننده مطرح شده است. از اینرو توجه به سرمایه فکری هوشمند به ‌عنوان زیربنای ارائه خدمات در سازمان‌ها یکی از راه‌کارهای اساسی در افزایش بهره‌وری سازمان‌ها به‌شمار می‌رود، لذا هدف پژوهش حاضر شناسایی و سطح‌بندی ابعاد مدل سرمایه فکری هوشمند در دانشگاه‌های علوم پزشکی منطقه یک است.
روش‌شناسی: تحقیق حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و بر اساس روش، کیفی می‌باشد. در گام اول ابعاد سرمایه فکری هوشمند از طریق مصاحبه با 10 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی، شناسایی شدند. سپس در گام دوم برای سطح‌بندی از روش ساختاری تفسیری با نرم‌افزار اکسل استفاده شده است.
یافته‌ها: نتایج نشان داد مدل سرمایه فکری هوشمند شامل 7 بعد (فرهنگ و محیط یادگیری، فرآیندها و سیستم‌های هوشمند، توانمندسازی و بهسازی منابع انسانی، رهبری و مدیریت اثربخش، فناوری‌های هوش مصنوعی، مدیریت هوشمند دانش و تأمین مالی هوشمند) است و دارای چهار سطح می‌باشد که توانمندسازی و بهسازی منابع انسانی در سطح اول، فرهنگ و محیط یادگیری در سطح دوم، ابعاد (فرآیندها و سیستم‌های هوشمند، رهبری و مدیریت اثربخش، فناوری‌های هوش مصنوعی) در سطح سوم و ابعاد (مدیریت هوشمند دانش و تأمین مالی هوشمند) در سطح چهارم قرار گرفتند. همچنین تحلیل میکمک نشان داد ابعاد (فرهنگ و محیط یادگیری، توانمندسازی و بهسازی منابع انسانی) در خوشه وابسته، ابعاد (فرآیندها و سیستم‌های هوشمند، رهبری و مدیریت اثربخش، فناوری‌های هوش مصنوعی) در خوشه پیوندی و ابعاد (مدیریت هوشمند دانش و تأمین مالی هوشمند) در خوشه مستقل قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها
سرمایه فکری
هوشمند
ساختاری تفسیری

موضوعات

- آذر،‌ عادل و خسروانی، فرزانه.(1398). تحقیق در عملیات نرم. انتشارات سازمان مدیریت صنعتی، تهران.
- بنی اسدی، مریم و همکاران.(1400). طراحی الگوی جامع سرمایه فکری با استفاده از رویکرد فراترکیب، پژوهشهای مدیریت منابع انسانی،13(4)،221-254. Doi: 20.1001.1.82548002.1400.13.4.7.7
- حیدری هراتمه، مصطفی.(1403). بررسی تاثیر سرمایه فکری بر مزیت رقابتی (تعدیلگری کیفیت و سرعت نوآوری، و هوش تجاری)، مجله توسعه و سرمایه،1(2)،139-160. Doi: 10.22103/jdc.2024.22681.1447
- دهقان، حبیب اله و همکاران.(1398). ارائه الگوی مدیریت سرمایه فکری در جمهوری اسلامی ایران، مدیریت نظامی ،19(2)،1-30. https://jmm.iranjournals.ir/article_38051.html
- روان گرد، رسول و صالح اردستانی، عباس.(1397). بررسی تاثیر سرمایه های فکری بر هوشمندی سازمانی (مطالعه موردی: سازمان تامین اجتماعی)، کنفرانس ملی اندیشه های نوین و خلاق در مدیریت،حسابداری مطالعات حقوقی و اجتماعی. https://civilica.com/doc/825155/
- شفاعت تکلدان، مهدی؛ جهانشاد، آزیتا و پورزمانی، زهرا.(1403). تبیین الگوی سرمایه فکری و مزیت رقابتی در کسب و کارهای نوپا، مدیریت پویا و تحلیل کسب و کار،3(5). https://www.dmbaj.com/index.php/dmba/article/view/168
- شکیبا، الهام؛ سادات فدوی، محبوبه و نادی، محمدعلی.(1402). نقش و جایگاه دانشگاههای علوم پزشکی در قدرت سخت کشور، آموزش در علوم پزشکی،23(41). https://ijme.mui.ac.ir/article-1-5665-fa.pdf
- شیخی، ابراهیم. پیوسته، علی‌اکبر و بهلولی، نادر. (1404). پیامدهای بازآفرینی منابع انسانی در سازمان‌های امدادی. مدیریت هوشمند سرمایه انسانی، 2(5)، 148-123. 12310.22034/imhr.2026.569818.1057
- صبوری ‌مطلق، محمد‌ و همکاران.(1396). طراحی و آزمون الگوی اندازه گیری سرمایه فکری مدیران در مراکز آموزشی، مدیریت استاندارد و کیفیت،7(3). https://www.jstandardization.ir/article_128186.html
- عباس زاده امیردهی، سعید و همکاران.(1398). بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد دانشگاه ها، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی،2(11). https://civilica.com/doc/948369/
- غیاثی، شهین و همکاران.(1399). طراحی الگوی سرمایه فکری محور فرهنگ در دانشگاه های ایران، مدیریت اسلامی،28(2). Doi: 20.1001.1.22516980.1399.28.2.7.4
- فرشیدمقدم، عاطفه و ملایی، سعید. (1398). سرمایه فکری و قابلیت اتکا و مربوط بودن به اطلاعات مالی، تهران: تخت سلیمان. چاپ 1. https://www.magiran.com/p2342332
- قربانی، محمود؛ ناصری، نازیا سادات و شاه نظری، علی. (1400). طراحی مدل کیفی سرمایه فکری با رویکرد یادگیری سازمانی در آموزش و پرورش، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 12(2). https://www.sid.ir/paper/999954/fa
- گودرزی، مهدی و همکاران.(1403). ارائه مدلی برای بررسی اثر سرمایه فکری بر توانمندی‌‌های رقابتی شرکت‌ها (رهیافت الگوی معادلات ساختاری)، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت،13(52)،443-458. https://www.jmaak.ir/article_23297.html
- محمد آبادی، معصومه و همکاران.(1401). شناسایی مولفه های سرمایه فکری مدرسان دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی، مدیریت دانشگاهی،1(2)،137-166. doi.org/10.34785/J026.2022.011
- ملک جعفریان، آسیه و همکاران.(1402). طراحی و اعتبار سنجی مدل ارتقاء سرمایه فکری با رویکرد سرمایه اجتماعی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مجله دانشکده پزشکی،66(5). Doi:10.22038/mjms.2023.68516.4070
- میرجمهری، علیرضا. (1404). بازاندیشی در حکمرانی هوشمند: تقدم حکمران هوشمند در تعامل انسان، نهاد و فناوری. مدیریت هوشمند سرمایه انسانی، 2(4)، 67-27. 2710.22034/imhr.2025.541774.1036
-داوری، علی و رضازاده، آرش.(1397). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.
-سلمانی، داود و همکاران.(1398). تدوین و تبیین مدل بلوغ سرمایۀ فکری در دانشگاههای ایرانی،مدیریت در دانشگاه اسلامی،8(2). https://miu.nahad.ir/article_723.html
-مرادی، روح الله و رضایی،واجد .(1399). وضعیت سرمایه فکری در نظام آموزش یکی از دانشگاههای
وابسته به نیروهای مسلح، مدیریت و پژوهش‌های دفاعی،19(89). https://journals.ihu.ac.ir/article_206125.html
 
منابع خارجی
- Abbaszadeh Amirdehi, S., & et al. (2019). Investigating the impact of intellectual capital on the performance of universities, New Achievements in Humanities Studies, 2(11). https://civilica.com/doc/948369/ [in persian]
-Mirjomehri, A. (1404). Rethinking Smart Governance: The Priority of Smart Governance in the Interaction of Human, Institution and Technology. Smart Human Capital Management, 2(4), 27-67. 2710.22034/imhr.2025.541774.1036 [in persian]
- Azar, A., & Khosravani, F. (2019). Research in Soft Operations. Industrial Management Organization Publications, Tehran. [in persian]
- Bani Asadi, M., & et al. (2021). Designing a comprehensive model of intellectual capital using a meta-synthesis approach, Human Resource Management Research, 13(4). Doi: 20.1001.1.82548002.1400.13.4.7.7 [in persian[
- Boughzala, I.(2019). The shape of digital transformation : a systematic literature review. 9th Mediterranean Conference on Information Systems.
- Dehghan, H., & et al. (2019). Presenting a model of intellectual capital management in the Islamic Republic of Iran, Military Management, 19(2). https://jmm.iranjournals.ir/article_38051.html [in persian]
- Farshid Moghadam, A., & Mollaei, S. (2019). Intellectual Capital and Reliability and Relevance of Financial Information. Tehran: Takht Soleyman. 1st Edition. https://www.magiran.com/p2342332 [in persian]
- Ghiasi, Sh., & et al. (2019). Designing a culture-based intellectual capital model in Iranian universities, Islamic Management, 28(2). Doi: 20.1001.1.22516980.1399.28.2.7.4 [in persian]
- Ghorbani, M, Naseri, N., & Shah Nazari, A. (2021). Designing a qualitative model of intellectual capital with an organizational learning approach in education. Bimonthly Scientific - Research Journal of a New Approach to Educational Management, 12(2), 23-39. https://www.sid.ir/paper/999954/fa [in persian]
- Goodarzi, M., & et al. (2024). Presenting a model to examine the effect of intellectual capital on the competitive capabilities of companies (structural equation model approach), Accounting and Management Auditing Knowledge, 13(52). https://www.jmaak.ir/article_23297.html [in persian]
- Ikram, R., & Shaker, J.(2022). The Impact of Intellectual Capital on Smart Organization in AlBashir Hospital, International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 12(1), 1391–1406.
- Konno, N., & Schillaci, C.(2021). Intellectual capital in Society 5.0 by the lens of the knowledge creation theory, Journal of Intellectual Capital, 22(3),478-505.
- Malek Jafarian, A., & et al. (2023). Design and validation of the intellectual capital promotion model with a social capital approach in Mashhad University of Medical Sciences, Journal of the Faculty of Medicine, 66(5). Doi:10.22038/mjms.2023.68516.4070 [in persian]
- Mohammad Abadi, M., & et al. (2022). Identifying the components of intellectual capital of lecturers at Farhangian University of North Khorasan, Academic Management, 1(2). doi.org/10.34785/J026.2022.011 [in persian]
- Prince, G., Dumay, J., Schiuma, G., & Passiante, G. (2022). Managing intellectual capital through a collective intelligence approach: An integrated framework for universities. Journal of Intellectual Capital, 17(2), 298-319.
- Ravangerd, R., & Saleh Ardestani, A. (2018). Investigating the impact of intellectual capital on organizational intelligence (case study: Social Security Organization), National Conference on New and Creative Ideas in Management, Accounting, Legal and Social Studies.
- Rezghi Shirsavar, H., &  Hashemnia, Sh.(2017). Presenting the Intellectual Capital Model in Islamic Azad University, Garmsar Branch. Iranian Journal of Educational Sociology,1(3),178-188.
- Sabrang M, Tjanring AR, Ilyas GB, Gusti YK, Yusriadi Y, Lionardo A, & Nasirin C. (2021).Analysis of service quality with intellectual capital and social capital through the quality of human resources which has an impact on customer satisfaction. InProceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations Management, 7208-7214.
- Salmani, D, Pirannejad,A, Farhangi,A. , & Mandegari,M.(2020). To Develop a Model for Intellectual Capital Maturity Model in Iranian Universities. Management at Islamic University,8(18). https://miu.nahad.ir/article_723.html [in persian]
- Shafat Tekaldan, M, Jahanshad, A., & Pourzamani, Z. (2024). Explaining the pattern of intellectual capital and competitive advantage in start-up businesses, Dynamic Management and Business Analysis, 3(5). https://www.dmbaj.com/index.php/dmba/article/view/168 [in persian]
- Shariatkiai, N, Salehi, Mohammad ., &  Taghvaee, M.(2023). he Impact of Sustainable University on Intellectual Capital with the Fourth Generation Universities Approach in Macro-Medical Universities of Region One. Educ Strategy Med Sci , 16 (6) :576-587.[in persian]
- Sivathanu, B., & Pillai, R.(2018). Smart HR 4.0 – how industry 4.0 is disrupting HR. Human Resource Management International Digest ,26(4)
- Vrontis, D, Michael Christofi, Vijay Pereira, Shlomo Tarba, Anna Makrides & Eleni Trichina.(2022). Artificial intelligence, robotics, advanced technologies and human resource management : a systematic review, International journal of human resource management,33(1),1237-1266.
-Bornemann, M., Alwert, K., & Will, M. (2021). Lessons learned in intellectual capital management in Germany between and History.applications, outlook. Journal of Intellectual Capital, 22(3), 560-586.
-Davari, A., & Rezazadeh, A. (2018). Structural Equation Modeling with PLS Software, Jahad Daneshgahi Publications, Tehran. [in persian]
-Faisal, M. Banwet, D.K. & Shankar, R.(2006).  Supply chain risk mitigation: modelling the enablers, Business Process Management, 12(4), 535-552.
-Hashim,M.J.Osman,IAlhabshi,S.M,(2015). Effect of intellectual capital on organization performance, Procedia social and Behavioral Sciences,No. 211, 207-214.
-Heydari Heratmeh, M. (2024). Investigating the effect of intellectual capital on competitive advantage (modifying quality and speed of innovation, and business intelligence), Journal of Development and Capital, 1(2). Doi: 10.22103/jdc.2024.22681.1447 [in persian]
-Lincoln, Y., & Guba ,E.(1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Technology Research and Development ,30,233-252.
-Moradi, R., & Rezaei, W.(2020). Investigating the Status of Intellectual Capital in the Higher Education System of the Army of the Islamic Republic of Iran: A Case Study of Imam Ali Officers' Academy. Defense Management and Research, 19(89). https://journals.ihu.ac.ir/article_206125.html [in persian]
-Sabouri Motlaq, M., & et al. (2017). Design and testing a model for measuring the intellectual capital of managers in educational centers, Standard and Quality Management, 7(3). https://www.jstandardization.ir/article_128186.html [in persian]
-Sayani, M.(2018). Cross-Cultural Comparisons on Surrogacy and Egg Donation: Interdisciplinary Perspectives From India, Germany and Israel, Springer Verlag.
-Shaker Mohamad, M. & Nadhim Al-Abadi, O.(2022). Intellectual Capital in Higher Education InstitutionsFeatures of Application in Al-Kunooze University College: The Requirements, International Journal of Economics and Business Administration, 5(4):101-124.
-Shakiba, E, Sadat Fadavi, M., & Nadi, M. (2023). The role and position of medical universities in the country's hard power, Education in Medical Sciences, 23(41). https://ijme.mui.ac.ir/article-1-5665-fa.pdf [in persian]
-Shami Zanjani, M.(2018). Digital human resources at a glance (what and why), https://shamizanjani.ir/.
-Sheikhi, Ebrahim. Motseh, Ali Akbar and Bahlouli, Nader. (1404). Consequences of human resource regeneration in relief organizations. Intelligent Human Capital Management, 2(5), 123-148. 12310.22034/imhr.2026.569818.1057 [in persian]
-Wang, P. (2021). A study on the intellectual capital management over cloud computing using analytic hierarchy process and partial least squares. Kybernetes, ahead-of-print(ahead-of-print). 9-23.